Manuele lymfedrainage bij hoefbevangenheid (MLD): werking en mogelijke voordelen

Het lymfestelsel bij paarden: werking en functie

Door de bloeddruk in het bloedvatenstelsel wordt vocht door de vaatwanden van de haarvaten geperst. De uit de haarvaten geperste vloeistof heet weefselvloeistof, een belangrijk onderdeel van het lymfestelsel bij paarden.

Lymfevaten

Het lymfestelsel bestaat onder andere uit lymfevaten. Deze nemen weefselvloeistof op en voeren deze terug naar het bloedvatenstelsel. Zodra weefselvocht zich in een lymfevat bevindt wordt het lymfevloeistof of kortweg lymfe genoemd.

Lymfe

Lymfe bevat veel water en koolstofdioxide (koolzuur) en een kleine hoeveelheid zuurstof. Daarnaast bevat lymfe hormonen, antistoffen die gifstoffen neutraliseren (antitoxinen), zouten, enzymen en een bepaald soort witte bloedcellen (lymfocyten) die een rol spelen in de afweer tegen ziektekiemen. Ten slotte kunnen we veel afvalstoffen, beschadigde cellen, virussen en bacteriën in de lymfevloeistof vinden.

Functies van het lymfestelsel

Belangrijke functies van het lymfestelsel bij paarden zijn:

• Afvoer van weefselvloeistof
• Transport van witte bloedcellen
• Afweer
• Afvoer van afvalstoffen.

Werking van het lymfestelsel

Het lymfestelsel heeft geen pomp, zoals het bloedvatenstelsel dat wel heeft. Lymfe wordt onder andere voortgestuwd door samentrekking van de skeletspieren, waar de lymfevaten tussendoor lopen, en door ritmische samentrekking van de lymfevaten zelf.

MLD

Manuele lymfedrainage (MLD) is een massagetechniek bij paarden, waarmee invloed uitgeoefend wordt op de lymfevaten. Dit gebeurt door de hierboven beschreven samentrekkingen met de handen te simuleren. Dit bevordert de opname en doorstroming van lymfe. Eventueel wordt met tape en speciale steunkousen gewerkt om het effect van de massage langer te laten voortduren.

MLD bij hoefbevangenheid: effect en toepassing

Onderzoek uit 2013 laat zien dat de toepassing van MLD bij paarden met hoefbevangenheid in de acute fase resulteert in sneller herstel en beperking van schade aan weefsels in de hoef [1]. Dit zou kunnen komen doordat MLD zorgt voor een betere afvoer van ontstekingsmediatoren, zoals cytokines en adipokines en weefselresten. Het zou volgens de onderzoeker ook oedeem verminderen, waardoor de druk in de hoef verlaagt.

Hoewel dit eerste onderzoek erop wijst dat manuele lymfedrainage misschien kan helpen bij acute hoefbevangenheid, is het bewijs nog te beperkt om er harde conclusies aan te verbinden. Omdat de opzet van het onderzoek klein is, moeten de resultaten dus met de nodige voorzichtigheid worden bekeken.

In ‘Hoefbevangenheid – begrijpen, genezen, voorkomen’ kun je lezen hoe cytokines bepaalde pro-enzymen (MMPs) kunnen activeren, waarmee ze bijdragen aan het ontstaan van hoefbevangenheid. Bepaalde adipokines verlagen de insulinegevoeligheid. Een versnelde afvoer ervan zou dus gunstig zijn voor insulineresistente paarden. Een verminderde ontstekingsreactie resulteert daarnaast in minder ontstekingsresten en necrotisch weefsel en minder pijn.

De sprong van ‘lymfedrainage → cytokines/adipokines → minder hoefbevangenheid’ is vooralsnog hypothetisch en dus niet aangetoond.

MLD verlaagt, volgens het hierboven geciteerde onderzoek, de bloeddruk en vermindert oedeem bij paarden, waardoor de druk in de hoefcapsule afneemt. Dit heeft een positief effect op de doorbloeding van de lederhuidlamellen en zorgt eveneens voor minder pijn.

MLD en het parasympatisch zenuwstelsel

Net als andere oppervlakkige massagetechnieken reactiveert MLD indirect het parasympatisch zenuwstelsel bij paarden. Dit deel van het autonome zenuwstelsel beïnvloedt verschillende orgaansystemen zodanig dat het lichaam in een toestand van herstel komt.

Specifieke toepassingen van manuele lymfedrainage bij paarden

Ook kan deze therapie helpen om spierbevangenheid bij paarden te voorkomen. Aangezien spierbevangenheid kan leiden tot hoefbevangenheid, kan MLD hier misschien een preventieve rol spelen.

Chronisch progressieve lymfoedeem

Een andere specifieke preventieve toepassing van MLD betreft grote koudbloedige trekpaarden met chronisch progressieve lymfoedeem (CPL). Deze aandoening heeft hoefbevangenheid als mogelijke complicatie. MLD is een veelgebruikte therapie bij deze paarden, die daarmee hoefbevangenheid zou kunnen voorkomen.

Kritiek op onderzoek naar MLD bij paarden

Het onderzoek, waarop deze conclusies gebaseerd zijn, is uitgevoerd met een erg beperkte onderzoekspopulatie. Ook was er geen controlegroep. Vooral dit laatste geeft ruimte aan twijfel of de positieve uitkomsten niet te danken kunnen zijn aan de veronderstelde – maar evenmin bewezen – effecten van massage bij paarden in het algemeen. Het wachten is op gedegen dubbelblind gerandomiseerd onderzoek met controlegroep, waarna – in geval van een significant positieve uitkomst – een brede toepassing van deze therapie kan plaatsvinden. Er is tot op heden (2026) geen sterke wetenschappelijke literatuur die MLD als effectieve behandeling voor hoefbevangenheid bevestigt.

Je wilt meer weten

Hou je van dit soort uitgebreide en objectieve informatie over paarden? Mijn boeken staan er vol mee! Toegankelijke, wetenschappelijk onderbouwde kennis, inzichten en adviezen die jou en je paard gaan helpen.