De hele hypofyse wordt hierdoor groter en gaat druk uitoefenen op omliggende hersenstructuren, waaronder zenuwbanen in delen van de hersenstam. Zenuwsignalen van de hersenen naar de spieren raken nu mogelijk verstoord. Dat kan zich uiten in coördinatiestoornissen (ataxie), spierzwakte of verstoorde proprioceptie (het vermogen om de positie van het eigen lichaam en lichaamsdelen waar te nemen).
Hoe herken ik ataxie bij mijn paard?
Ataxie is geen ziekte op zich, maar een symptoom van een onderliggend probleem in het zenuwstelsel. Je herkent het aan coördinatieproblemen zoals wankel lopen, slepen met de achterbenen, moeite met draaien of ongecontroleerde beenplaatsing. Het paard lijkt soms ‘dronken’ te lopen.
Medicatie
Helaas is hier weinig aan te doen, omdat de vergrote hypofyse niet meer kleiner wordt. Goed gedoseerde medicatie (pergolide) is nu extra belangrijk om verdere hypofysevergroting te beperken. Bespreek dit goed met je dierenarts.
Verminderde leverfunctie en ataxie
Er kan bij een atactisch PPID-paard ook een link zijn met de lever. Bij hen functioneert de lever mogelijk minder goed. Dit kan leiden tot een ophoping van gifstoffen in het bloed, die op hun beurt motorische zenuwen (bewegingszenuwen) kunnen aantasten.
Ammoniak
In zeer zeldzame gevallen zien we chronisch verhoogde ammoniakspiegels in het bloed van paarden met verminderde leverfunctie (hyperammonemie) [1]. De ophoping van ammoniak beïnvloedt de communicatie tussen zenuwcellen, vooral in de hersenen en het ruggenmerg, wat kan leiden tot verlies van controle over spierbewegingen en dus ataxie. Dit mechanisme staat los van PPID zelf, maar kan in de diagnose een rol spelen.
Vitamine E
De lever speelt verder een belangrijke rol bij de opslag en omzetting van vitamines. Bij leverproblemen kan met name een tekort aan vitamine E ontstaan, wat neurologische verschijnselen zoals ataxie kan verergeren. Vitamine E is namelijk een krachtige antioxidant die zenuwcellen beschermt tegen schade. Zonder voldoende vitamine E kunnen zenuwen ontstoken raken en afbreken, vooral in het ruggenmerg en de motorische zenuwbanen. De dierenarts zal op zoek gaan naar afwijkende leverwaarden in het bloed als hij vermoedt dat een verminderde leverfunctie een rol speelt.
Suppletie moet altijd gebeuren op basis van bloedonderzoek (serum α-tocopherol) en in overleg met een dierenarts. Ga dus niet willekeurig vitamine E-supplementen gebruiken.
Kan het ook iets anders zijn?
Er zijn nog allerlei andere oorzaken van ataxie mogelijk, zoals Wobbler-syndroom, EMND (Equine Motor Neuron Disease, eveneens gerelateerd aan een chronisch vitamine E-tekort [2]), EHV-1 (herpes) en trauma, maar die houden geen direct verband met PPID. De precieze oorzaak van ataxie moet door een dierenarts worden vastgesteld met neurologisch onderzoek, beeldvorming (röntgen, CT/MRI) of bloedonderzoek.
Conclusie
Ataxie kan in uitzonderlijke gevallen voorkomen bij vergevorderde PPID, meestal als gevolg van aanzienlijke hypofysevergroting. Het is echter geen typisch of vroeg symptoom van de aandoening. Bij een paard met ataxie is een brede diagnose noodzakelijk waarbij uitgebreid gekeken wordt naar mogelijke andere oorzaken. Twijfel je over neurologische problemen bij je paard? Neem dan altijd contact op met je dierenarts.
Echt alles weten over PPID?
Wil je nog veel meer toegankelijke, wetenschappelijk onderbouwde kennis, inzichten en adviezen over PPID in het algemeen en over behandelopties in het bijzonder? Lees dan ‘Het PPID-boek‘.
